تعقيب و گريز توليد و فروش خودرو

تعقيب و گريز توليد و فروش خودرو
شاخص توليد و فروش خودرو طي سال هاي ۸۸ تا ۹۴ اعلام شد

گروه خودرو: اتاق بازرگاني صنايع و معادن تهران در حالي نمودار مربوط به شاخص توليد و فروش خودرو طي سال هاي ۸۸ تا ۹۴ را اعلام کرد که در بيشتر فصول تحت بررسي، ميان اين دو شاخص تعادل ايجاد نشده است. بر اين اساس، در ۲۰ فصل تحت بررسي، تنهاسه فصل را مي توان يافت که در آنها تعادل و انطباقي کامل ميان شاخص فروش و توليد برقرار شده و در ساير فصول، يا تعادل مقطعي و زودگذر بوده يا فاصله ميان شاخص هاي موردنظر وجود داشته است.
نقطه ابتدايي اين نمودار، فصل اول (سه ماهه نخست سال) ۱۳۸۹ است که در آن، شاخص توليد و فروش خودرو روندي عکس يکديگر را طي کرده اند. بر اين اساس، طي فصل اول ۸۹، شاخص توليد با رشد مواجه شده، حال آنکه شاخص فروش افت را تجربه کرده است. در اين مورد يک نکته وجود دارد؛ اينکه، توليد از ابتداي فصل اول، پي در پي صعود کرده؛ به نحوي که در هفته هاي ابتدايي سال و به دليل تعطيلات نوروز، تيراژ خودروسازان معمولاپايين است، اما با گذر از اين مقطع کوتاه، توليد رفته رفته افزايش مي يابد. با فاکتور گرفتن از برخي استثناها، اين روند معمولاهر ساله در خودروسازي کشور طي مي شود، به نحوي که جاده مخصوصي ها در ابتداي سال، تيراژ را با شيب کم آغاز و پس از دو سه هفته، فتيله توليد را بالامي کشند تا به تيراژي مطابق با برنامه توليد و پيش بيني فروش برسند. به عبارت بهتر، خودروسازان معمولابه يک عدد مشخص در تيراژ روزانه مي رسند و اگر اتفاق خاصي رخ ندهد، تا پايان سال و البته با کمي بالاو پايين، همين روند را ادامه مي دهند. با اين حال، گاهي به دليل محقق نشدن پيش بيني مربوط به فروش خودروها، شرکت هاي خودروساز مجبور به تغييراتي مقطعي در برنامه توليدشان شده اند.
هر چه هست، طي سه ماه ابتدايي سال ۸۹، شاخص توليد و فروش، خلاف جهت يکديگر حرکت کرده اند و اين در شرايطي است که طي فصل دوم اين سال، مسير حرکت اين دو شاخص تغيير را به خود مي بيند. بر اين اساس، از آغاز سه ماهه دوم سال ۹۳، شاخص توليد سر به نزول گذاشته و در مقابل، شاخص فروش روندي صعودي را در پيش گرفته است. اين موضوع سبب شده که شاخص هاي توليد و فروش، سبقت و عقب ماندن از يکديگر را جبران کرده و به هم نزديک شوند. اوضاع به شکلي پيش رفته که در سه ماهه سوم سال مورد بررسي، شاخص توليد و شاخص فروش، متناسب با يکديگر بوده و تعادل ميان آنها برقرار شده است. با اين شرايط، مي توان فصل سوم سال ۸۹ را فصل متعادل دانست، چه آنکه به نوعي، توليد و تقاضا با يکديگر برابر بوده اند.
با اين حال اما با آغاز فصل چهارم سال ۸۹، مسير شاخص توليد و فروش به تدريج از يکديگر جدا و اتفاقات فصل نخست (عقب ماندن فروش از توليد) تکرار شده است. در اين فصل، شاخص تيراژ در مقايسه با شاخص فروش، رفته رفته افزايش يافته تا تعادل برقرار شده ميان آنها در فصل سوم، به هم بخورد. البته طبق نمودار مربوطه، فاصله اين دو شاخص در فصل چهارم، کمتر از فاصله ايجاد شده ميان آنها در فصل اول است. در مجموع مي توان نتيجه گرفت که طي سال ۸۹، متعادل ترين فصل شاخص توليد و فروش، فصل سوم (پاييز) بوده است و نامتعادل ترين آن نيز فصل اول يا همان بهار.
اما به سال ۹۰ برويم، سالي که در فصل اول آن اتفاقي متضاد با فصل آخر سال ۸۹رخ داده است. طبق نمودار مربوطه، در فصل نخست سال ۹۰، شاخص توليد نزول کرده و در مقابل با رشد شاخص فروش روبه رو هستيم. اين به آن معناست که اين دو شاخص در بازه زماني موردنظر، روندي عکس فصل چهارم سال ۸۹ را طي کرده اند تا دوباره به تعادل برسند. نکته ديگر اينجاست که در ميانه هاي فصل اول، شاخص توليد و فروش، در مقطعي کوتاه با يکديگر متعادل شده اند. هر چند در اين دو شاخص در فصل دوم، تعادلي کامل (مانند آنچه در فصل سوم سال ۸۹ رخ داده بود)، اتفاق نيفتاده، با اين حال شاخص توليد و شاخص فروش تا حد زيادي به يکديگر نزديک و فاصله فصل قبل ميان آنها، کاهش يافته است. اين دو شاخص اما در فصل مورد بررسي، روندي عکس فصل اول را طي کرده اند، به نحوي که توليد صعود کرده و فروش سر به نزول گذاشته است. با آغاز فصل سوم اما با افت شاخص توليد روبه رو بوده ايم، حال آنکه در مقايسه با آن، شاخص فروش کاهش کمتري را به خود مي بيند. هرچه در اين فصل جلو رفته ايم، فاصله دو شاخص موردنظر از يکديگر افزايش يافته و اين نشان مي دهد توليد و فروش به سمت عدم تعادل ميل کرده اند.
طبق نمودار اما هر دو شاخص توليد و فروش در فصل چهار سال ۹۰، به روند نزولي خود ادامه داده و رفته رفته ميان آنها تناسب ايجاد شده است. بر اين اساس، هرچه به انتهاي فصل چهارم سال مورد بررسي نزديک شده ايم، تعادل بيشتري ميان شاخص توليد و فروش برقرار شده، به نحوي که در انتهاي سال، اين دو شاخص انطباق کاملي با يکديگر پيدا کرده اند. در مجموع، شاخص توليد و فروش در سال ۹۰ و در مقايسه با سال ۸۹، تناسب و تعادل نسبتا بيشتري با يکديگر داشته اند، چه آنکه فاصله ميان آنها کمتر بوده است. در سال ۹۰ اما متعادل ترين فصل از نظر دو شاخص توليد و فروش، فصل چهارم و نامتعادل ترين آن نيز فصل سوم بوده است. سال ۹۰ را بايد سال رکوردشکني خودروسازان در توليد دانست؛ زيرا طي آن در مجموع يک ميليون و ۶۴۰ هزار دستگاه انواع خودرو در کشور به توليد رسيد.

آغاز بحران خودروسازي
اما نگاهي نيز به نمودار مربوطه در سال ۹۱ بيندازيم، سالي که از آن به عنوان دوران سياه خودروسازي کشور ياد مي شود. در اين سال که مصادف بود با رفتن پژو (به عنوان بزرگ ترين شريک تجاري وقت خودروسازي کشور)، تيراژ به شدت کاهش يافت و کام رکوردشکني خودروسازان در سال ۹۰ را تلخ کرد. نکته جالب تر در مورد اين سال، يکي شدن شاخص توليد و شاخص فروش طي دو فصل متوالي آن است، اتفاقي که طي سال هاي ۸۸ تا ۹۴، تنها همين يک بار رخ داده است.
بر اين اساس، در دو فصل ابتدايي سال ۹۱، شاخص تيراژ و شاخص توليد به شدت افت کرده و روندي يکسان را با هم طي کرده اند و اين وضع تا ابتداي فصل سوم بدون تغييري خاص،ادامه داشته است. با آغاز فصل سوم اما شاخص توليد راه خود را از شاخص فروش جدا کرده و سر به صعود گذاشته است. هرچند شاخص فروش نيز روندي رو به افزايش را در ابتداي فصل سوم آغاز کرده، با اين حال، ميان آن با شاخص توليد، شکاف ايجاد شده و اين روند تا اوايل فصل چهارم ادامه داشته است. بر اين اساس، شاخص توليد و شاخص فروش، کمي پس از آغاز فصل چهارم، به تعادل رسيده اند، تعادلي که البته پايدار نبوده است. طبق نمودار منتشر شده، مسير دو شاخص موردنظر در ادامه فصل چهارم، جدا شده و فاصله اي نسبتا فاحش ميان آنها ايجاد شده است. در اين دوره، شاخص توليد روندي نزولي را تجربه کرده، حال آنکه شاخص فروش توانسته خود را بالابکشد. با آغاز فصل نخست سال ۹۲، مسير اين دو شاخص عکس شده و تيراژ صعود کرده و فروش نزول را به خود ديده است. هرچند در ميانه هاي فصل، دو شاخص موردنظر به يکديگر رسيده اند، اما همسايگي شان خيلي طول نکشيده و همان طور که توليد به صعود خود ادامه داده، فروش نيز روند نزولي اش را حفظ کرده است. اين روند تا آغاز فصل دوم سال ادامه داشته، با اين حال، دو شاخص مورد بررسي ضمن آنکه همچنان از يکديگر فاصله داشته اند، اما مسيرشان تقريبا عکس شده است. بر اين اساس، در آغاز فصل دوم سال ۹۲، شاخص توليد و فروش، مسيرشان را در مقايسه با فصل قبل تر، تغييري نسبي داده اند، هرچند هرچه جلو رفته اند، فاصله ميان آنها، کمتر شده اما به صفر نرسيده است. در فصل سوم سال مورد بررسي اما شاخص توليد سر به نزول گذاشته، با اين حال شاخص فروش توانسته به روند رو به رشد خود ادامه بدهد. طي فصل سوم اگرچه دو شاخص تحت بررسي توانسته اند يکديگر را قطع و به تعادل برسند، با اين حال پس از مقطعي کوتاه، مسير آنها از يکديگر دوباره جدا شده است.

فصل عبور از بحران
نگاهي به نمودار مربوطه مشخص مي کند که در فصل چهارم سال ۹۲، شاخص توليد به شدت رشد کرده که دليل آن، خروج مقطعي خودروسازان از شرايط بحراني توليد است. به عبارت بهتر، در اين فصل که مقارن با توافق هسته اي ژنو و لغو برخي محدوديت ها عليه خودروسازي کشور است، توليد جاني دوباره گرفت و به اصطلاح فنر فشرده آن يکباره آزاد شد. در واقع خودنمايي شاخص توليد در فصل چهارم سال ۹۲، ريشه در افت شديد تيراژ طي فصول قبل و پايين آمدن پايه توليد طي سال ۹۱ و ۹ ماهه سال ۹۲، دارد. در اين فصل هرچند شاخص فروش نيز به روند رو به رشد خود ادامه داده، با اين حال فاصله اي فاحش ميان آن با شاخص توليد به چشم مي آيد. در حالت کلي، سال ۹۲ ، سالي نامتعادل براي شاخص توليد و فروش بوده و در بيشتر اوقات، ميان اين دو فاصله برقرار شده است. اما نمودار مربوط به سال ۹۳ نشان مي دهد عدم تعادل ميان شاخص فروش و توليد، در فصل اول اين سال نيز ادامه داشته است. بر اين اساس، شاخص توليد طي فصل مورد بررسي، روندي نزولي به خود گرفته، با اين حال شاخص فروش همچنان در مسير صعود حرکت کرده است.
اين دو شاخص در اواخر فصل اول به هم رسيده و ميان شان به نوعي تعادل برقرار شده، اما اين تعادل با شروع فصل دوم، به سرعت به هم خورده است. نمودار فصل دوم سال ۹۳ نشان مي دهد که شاخص فروش با آغاز اين فصل روندي نزولي را در پيش گرفته و شاخص توليد نيز نتوانسته به اصطلاح خود را جمع و جور کند و از همين رو با آغاز فصل سوم، اين دو کمي به هم نزديک شده اند. در طول فصل سوم اما اگرچه شاخص فروش صعود قابل توجهي را تجربه کرده، با اين حال کندي شاخص توليد سبب شده فاصله ميان اين دو دوباره افزايش يابد. طبق نمودار، به نظر مي رسد بيشترين فاصله و عدم تعادل ميان شاخص توليد و فروش، در آغاز فصل چهارم سال ۹۳ رخ داده، هرچند در طول فصل، اين فاصله کمتر شده است. بر اين اساس، طي فصل چهارم، هر دو شاخص فروش و توليد، به شدت افت کرده اند و اين افت سبب شده در اواخر فصل ميان اين دو تعادلي پايدارتر در مقايسه با چند فصل گذشته برقرار شود. دليل اصلي افت فروش طي فصل چهارم سال ۹۳، آغاز تحريم بازار خودرو از سوي مشتريان به دلايلي از جمله بالابودن قيمت خودرو و خوش بيني آنها به آينده بازار به دليل پيشرفت مثبت مذاکرات هسته اي در آن مقطع زماني است. از پس همين کاهش فروش بود که خودروسازان نيز مجبور به کاهش توليد شدند تا ميان عرضه و تقاضاي آنها تعادلي نسبي شکل بگيرد.

اخبار مرتبط