اخذ عوارض تردد شهری؛ راهکار شهرداری تهران برای حل معضل ترافیک. ایران در جایگاه نخست اتلاف وقت شهروندان در ترافیک

اخذ عوارض تردد شهری؛ راهکار شهرداری تهران برای حل معضل ترافیک. ایران در جایگاه نخست اتلاف وقت شهروندان در ترافیک

 

رسانه خودرو :: چند درصد از تردد های درون شهری در شهری مانند تهران را می توان غیر ضروری تلقی کرد؟

واقعیت این است که پاسخ روشنی برای این سوال وجود ندارد، به خصوص آنکه حتی تردد های تفریحی به منظور گردش و تفریح نیز به نوعی برای سلامتی روحی و روانی شهروندان ضروری به نظر می رسند و نمی توان انتظار داشت که تمامی شهروندان تمام طول روز و ایام هفته را در منزل به سر برند تا از ترافیک و آلودگی هوا جلوگیری شود.

اما فارغ از این پرسش، آنچه که مسلم است اینکه در ساعات اوج ترافیک، سیستم حمل و نقل عمومی تهران عملا به سر حد توانایی های فیزیکی و فنی خود می رسد و عملا جایی برای مسافران بیشتر ندارد.

از سوی دیگر ظاهرا، شهرداری و سایر سازمان های مسئول از بودجه کافی برای توسعه همه جانبه سرویس های حمل و نقل عمومی برخوردار نیستند و از این رو شهرداری جدید تهران، راه تامین بودجه را در اخذ عوارض تردد در تهران عنوان می کند.

البته با انجام برخی مطالعات پژوهشی، این نکات روشن شده اند که حل معضل ترافیک، خواسته عمومی شهروندان است، تعداد خودروهای تک سرنشین همچنان بسیار بالاست و از نظر جغرافیایی فضای چندانی برای توسعه اتوبان های بیشتر در کلان شهری مانند تهران وجود ندارد.

از این رو با توجه به اینکه فرهنگ سازی های چند سال اخیر برای ترغیب مردم برای عدم استفاده از خودروهای تک سرنشین عملا جواب نداده است، به نظر می رسد استفاده از روش های تنبیهی نظیر اخذ عوارض بیشتر از استفاده کنندگان از خودروهای شخصی به تنها راهکار باقی مانده برای تغییر وضع موجود بدل شده است.

عوارض مربوطه احتمالا به دو صورت اعمال خواهد شد، نخست اخذ عوارض بیشتر بر روی سوخت مورد استفاده در خودروها در شهر های بزرگ که دارای خطوط مترو هستند و دوم اخذ عوارض برای استفاده از مسیرهای خاص در زمان پیک ترافیک.

براساس بر آورد شهرداری تهران اخذ چنین عوارضی می تواند به درآمد پایدار شهرداری بدل شده و برای گسترش حمل و نقل عمومی مورد استفاده قرار گیرد، در این راستا تجربه برخی از پیشرفته ترین کشورهای جهان ظرف پنجاه سال گذشته نیز مورد بررسی قرار گرفته است.

اما آنچه در این زمینه مغفول مانده، احتمالا اعداد و ارقام مربوط به این عوارض است که می تواند نتایج چنین طرحی را به کلی تغییر دهد.

برای مثال در گفته های شهردار جدید تهران، اخذ ۱۰ درصد عوارض بر روی سوخت دیده می شود، همچنین در جملات قابل تاملی بیان شده است که “بررسی‌ها با استناد به مطالعات کارشناسان نشان می‌دهد: اخذ هر ۱۰درصد عوارض تردد بین ۱۵ تا ۲۰ درصد منابع مالی پایدار به بودجه شهرداری اضافه می‌کند. همچنین به ازای هر ۱۰ درصد افزایش عوارض تردد، یک درصد آلودگی هوا و یک درصد حجم ذرات آلاینده کاهش پیدا می‌کند.

در عین حال پس از اخذ عوارض تردد به ازای هر ۱۰ درصد افزایش این نوع عوارض میزان مصرف خودرو ۵ درصد پایین می‌آید.

بررسی‌ها حاکی از آن است شهرهایی که در سال‌های گذشته عوارض تردد را برای اولین‌بار دریافت می‌کنند ازدحام ترافیکی آنها ۷۵ درصد کاهش پیدا کرده است و افزایش قیمت سوخت اثر آنی بر رفتار ترافیکی در شهر دارد.”

اما این امار و ارقام مربوط به کشورهایی با تورم کمتر از ۵ درصد است و مشخص نیست اثر روانی افزایش ۱۰ درصدی قیمت سوخت برای مردمی که به تورم ۱۰- ۱۵ و حتی ۳۰ درصدی غریبه نیستند چه خواهد بود.

مسلما فاصله زمانی بین اخذ این عوارض و توسعه خطوط مترو و اتوبوس جدید با استفاده از منابع مالی ماحصل این طرح، ماه ها و حتی سال ها خواهد بود.

در این فاصله این احتمال وجود دارد که مردم شرایط روانی و اقتصادی خود را با عوارض مذکور منطبق کرده و مانند قبل به استفاده روزمره از خودرو ادامه دهند.

به خصوص آنکه تجربیات تلخ گذشته نشان می دهد که تغییر قیمت سوخت از ۱۰۰ به ۱۰۰۰ تومان نیز تاثیر چندانی بر روی تغییر الگوی رفتاری شهروندان در مورد استفاده از خودرو نداشته است.

با توجه به تعداد نسبتا کم تاکسی های فعلی برای رفع نیاز کلیه شهروندان، شاید روش موثر تر برای اعمال چنین روشی، به جای اخذ عوارض چند درصدی، نظم بخشیدن به خیل عظیم مسافرکش های شخصی و استفاده سیستماتیک از این افراد در جهت کمک به توسعه انقلابی حمل و نقل عمومی باشد.

با این روش ضمن کاهش آمار بیکاری، می توان محدودیت های بسیار سنگین و حتی ممنوعیت هایی برای استفاده از خودروهای شخصی وضع کرد و مردم را ناگزیر به استفاده از خودروهای تاکسی نمود، مسلما فراگیر شدن تردد تاکسی ها با ۳ یا ۴ سرنشین نسبت به خودروهای تک سرنشین، می تواند به شکل ناگهانی و موثر از حجم ترافیک و آلودگی تهران و بسیاری از شهر های بزرگ کشورمان بکاهد.

این روش پیچیدگی های مالی و اجرایی مربوط به اخذ عوارض، جمع آوری سرمایه، تعریف پروژه و طول زمان برای توسعه حمل و نقل عمومی در جهت رفع مشکلات ترافیک را ندارد و ظرف مدت کوتاهی و به صورت پلکانی می تواند شرایط شهر را از نظر معضل بیکاری، ترافیک، کمبود جای پارک، آلودگی هوا و مصرف سوخت بهبود ببخشد.

هرچند مسلما افزایش فشار به شهروندان برای استفاده از تاکسی به جای خرید خودرو شخصی به مذاق دو خودروساز بزرگ کشورمان خوش نخواهد آمد.

 

ایران در جایگاه نخست اتلاف وقت شهروندان در ترافیک

امروزه با گسترش شهرنشینی و رشد روز افزون وسایل نقلیه در سطح خیابان ها و جاده ها، مساله ترافیک به معضلی بزرگ در کلان شهرها تبدیل شده و رفت و آمدهای روزمره گاه نیازمند چندین ساعت زمان است که این موضوع هم در نهایت باعث از دست رفتن وقت ارزشمند شهروندان می شود.

ترافیک در مسکو

به تازگی موسسه تحقیقاتی Numbeo که مقر آن در بلگراد صربستان واقع است، به بررسی و رده بندی کشورها از لحاظ میزان زمان سپری شده در ترافیک پرداخته و نتایج آن را منتشر کرده است. در این پژوهش فاکتورهای مختلفی مثل مدت زمان لازم برای رسیدن از مبدا به مقصد، میزان نارضایتی افراد حاضر در ترافیک، ناکارامدی و میزان دی اکسید کربن آزاد شده مورد ارزیابی قرار گرفته اند.

بر اساس جدول رده بندی این موسسه ایران با میانگین زمان ۵۰ دقیقه و ۱۷ ثانیه، از لحاظ شاخص بیشترین زمان سپری شده در ترافیک رده نخست را به خود اختصاص داده؛ بعد از ایران نیز روسیه با ۴۹٫۵۰ و مصر با ۴۷٫۶۰ دقیقه در رده های بعدی قرار دارند. کشورهای اسلونی، لیتوانی و اتریش به ترتیب با زمان های ۲۶٫۵۱، ۲۷٫۰۳ و ۲۷٫۱۰ دقیقه کمترین زمان سپری شده در ترافیک را دارا هستند.

رده بندی کشورها از لحاظ شاخص زمان سپری شده در ترافیک

از لحاظ شاخص دی اکسید کربن ایران پس از کشورهای آفریقای جنوبی، مصر، قطر، امارات متحده عربی و تایلند در جایگاه ششم ایستاده است. جالب اینکه بعد از ایران آمریکا در جایگاه هفتم قرار دارد.

رده بندی کشورها از لحاظ شاخص دی اکسید کربن آزاد شده

متاسفانه توضیحات این موسسه درباره جزییات شاخص ها چندان واضح نبوده و معلوم نیست که داده ها چگونه و از کدام منابع تامین شده اند. با این حال آن چیزی که مشخص است اینست که کشور ما از لحاظ مدیریت ترافیک و گازهای آلاینده ناشی از تردد خودروهای عمدتا با تکنولوژی متعلق به چند دهه پیش، وضعیت مطلوبی نداشته و باید برای رفع این مشکلات که به نوعی با رفاه و جان شهروندان در ارتباط هستند، فکری اساسی کرد.

اخبار مرتبط