اخبار خودرو : ایران مدل شرقی توسعه خودرو سازی

اخبار خودرو : ایران مدل شرقی توسعه خودرو سازی
صنعت خودرو كره جنوبي چگونه جهاني شد؟

رسانه خودرو به نقل از دنياي اقتصاد: خودروسازي ايران در شرايطي مي خواهد به واسطه همکاري هاي مشترک با شرکت هاي خودروساز خارجي، در مسير رشد قرار گيرد که تجربه برخي کشورها مانند کره جنوبي نشان مي دهد اين گونه مشارکت ها بدون وصل شدن به بزرگان طراحي و مهندسي و همچنين تامين کنندگان بزرگ جهان، براي توسعه اين صنعت کافي نيست.هرچند در اينکه ارتباط گرفتن با خودروسازان معتبر دنيا به نوبه خود سبب ارتقاي صنعت خودرو کشور خواهد شد، شکي نيست، با اين حال تجربه هاي جهاني نشان مي دهد «خودروساز شدن» به معناي واقعي، از مسير طراحي و تامين (قطعات) مي گذرد.به عبارت بهتر، آنچه از برخي شرکت هاي تقريبا هم سن و سال با صنعت خودرو ايران، خودروسازاني مقتدر و صادرات محور پديد آورده، دست يافتن به قدرت طراحي محصول و همچنين ايجاد زيرساخت هاي قطعه سازي بوده است.
داستان از اين قرار است که شرکت هاي موردنظر، به جاي آنکه شروع فعاليت خود را با خودروسازان بزرگ و معتبر کليد بزنند، به سراغ موسسه هاي طراحي و مهندسي و همچنين تامين کنندگان قطعه در کلاس جهاني رفته و ستون هايشان را با کمک آنها بنا نهاده اند.در نتيجه اين اقدام، برخي خودروسازان در حال حاضر صاحب سبک و طراح دنيا که اتفاقا عمري تقريبا يکسان را با صنعت خودرو ايران دارند، ابتدا الفباي خودروسازشدن يعني «دستيابي به قدرت طراحي محصول و ساخت و تامين قطعات» را ياد گرفته و پس از آن وارد فضاي توليد داخلي شدند. از همين رو شرکت هاي موردنظر هم اکنون بي آنکه محتاج شرکاي خارجي بوده و رشد و توسعه شان به آنها وابسته باشد، خود به واسطه دارا بودن قدرت طراحي محصول و همچنين تامين قطعات موردنياز، در زمره خودروسازان بزرگ جهان قرار دارند.
اين در شرايطي است که صنعت خودرو ايران همچنان فقط به دنبال شراکت با خودروسازان خارجي است و اقدامي جدي و موثر در راستاي دستيابي به علم طراحي انجام نداده و از همين رو همچنان محتاج شرکت هايي مانند پژو و رنو است.در واقع ازآنجاکه خودروسازي ايران از خود قدرت طراحي نداشته و قطعه سازان داخلي نيز ارتباط چندان عميقي با همتايان تراز اول جهاني شان ندارند، اين صنعت بزرگ کشور به نوعي در حال درجا زدن بوده و نتوانسته در معيار بين المللي، چندان عملکرد قابل قبولي را ارائه دهد. اوضاع به شکلي است که خودروسازان بزرگ داخلي پس از حدود پنج دهه فعاليت، هنوز به قدرت طراحي دست نيافته و به جاي آنکه به معناي واقعي، «خودروساز» باشند، همچنان به عنوان پايگاه مونتاژ شرکت هاي خارجي عمل مي کنند.

الگوي کره اي براي خودروسازي ايران
اما براي بررسي بهتر نقش «طراحي و مهندسي» در خودروساز شدن شرکت هاي مختلف، نگاهي مي اندازيم به يک تحقيق دانشجويي که در آن به روند شکل گيري و توسعه خودروسازان کره اي به خصوص هيوندايي موتور پرداخته شده است.در اين تحقيق که ازسوي دانشجويان دانشگاه صنعتي اميرکبير انجام گرفته، مسير طي شده ازسوي شرکت هيوندايي از بدو تاسيس تا تبديل شدن به يک برند معتبر و طراح در صنعت خودرو جهان، بررسي و از آن به عنوان الگويي مناسب براي خودروسازي ايران ياد مي شود.بر اين اساس، خودروساز کره اي توانسته با در نظر گرفتن يک استراتژي ۲۵ ساله، نه تنها به شرکتي طراح و معتبر در کره تبديل شود، بلکه به يک جايگاه مناسب بين المللي نيز در عرصه صادرات دست پيدا کند.
اصل حرف اين تحقيق دانشجويي اين است که هيوندايي براي رشد و توسعه و تبديل شدن به يک خودروساز واقعي، به جاي شرکت هاي خودروساز جهاني، به سراغ طراحان و تامين کنندگان درجه يک دنيا رفته و شالوده خود را روي زيرساخت هاي فني و مهندسي و طراحي بنا نهاده است.اين شرکت همچنين در کنار چنين رويکردي، مديران ارشد خودروسازي جهان را به خدمت گرفت يا با آنها ارتباط برقرار کرد و با مجموع اين اقدامات توانست به دانش کامل طراحي، توسعه و توليد محصول جديد دست پيدا کند. در واقع نزديک شدن به شرکت هاي طراحي، مهندسي و تامين کنندگان خارجي، مهم ترين راهبردي بود که هيونداي براي انتقال و اکتساب فناوري از منابع خارجي، در پيش گرفت تا به جاي يک شرکت مونتاژکار، به توليدکننده اي طراح در سطح بين المللي و صادرات محور تبديل شود.
اگر نگاهي به تاريخچه شکل گيري هيوندايي موتور بيندازيم، متوجه مي شويم اين شرکت با حمايت مستقيم دولت وقت در سال ۱۹۶۷، تاسيس و در همان بدو آغاز به کار، سراغ فورد آمريکا رفت و براي انتقال محصول خارجي به داخل کره و راه اندازي خطوط توليد خود، با اين شرکت وارد مذاکره شد.در همين گير و دار بود که دولت کره حمايت از خودروسازان داخلي را منوط به عقد قرارداد جوئينت ونچر ميان آنها و خودروسازان معتبر دنيا کرد و از همين رو هيوندايي و فورد در سطحي جديد وارد مذاکره با يکديگر شده و در نتيجه يک توافق نامه موقت سرمايه گذاري مشترك را به امضا رساندند.
هرچند اين دو شرکت حدود دو سال با يکديگر روزگار گذراندند، اما در نهايت به اين نتيجه رسيدند که اهداف راهبردي شان با يکديگر در تضاد است، تضادي که در برگيرنده تمام حوزه کسب وکار، ميزان صادرات و همچنين مديريت شرکت مشترک بود. در نهايت ائتلاف اين دو خودروساز از بين رفت و پس از آن بود که هيوندايي اولين قدم ها را در مسير تبديل شدن به يک خودروساز تراز اول دنيا برداشت. اين شرکت که به نوعي تجربه اي ناکام را در همکاري با خودروسازان خارجي به ثبت رسانده بود، اين بار براي انتقال فناوري و توسعه محصولات داخلي به شرکت هاي طراحي، مهندسي و تامين کنندگان خارجي روي آورده و سعي کرد نياز خود را به جاي خودروسازان جهاني، از آنها تامين کند.
بر اين اساس، هيوندايي موتورز با طي کردن مسيري ۲۵ ساله که از «واگذاري پروژه هاي طراحي محصول به شرکت هاي طراحي مهندسي خارجي» شروع شد و با «طراحي، توسعه و توليد خودروي کاملاداخلي» به پايان رسيد، به يک خودروساز واقعي در سطح جهان تبديل شد.طبق آنچه در تحقيق دانشجويي موردنظر عنوان شده، فعاليت هيوندايي براي انتقال فناوري را مي توان در سه دوره مختلف مورد بررسي قرار داد؛ دوره اول که از سال ۱۹۷۳ آغاز و تا نيمه هاي دهه بعد ميلادي ادامه مي يابد؛ دوره دوم که از نيمه هاي دهه ۱۹۸۱ آغاز و تا اوايل دهه ۱۹۹۱ طول مي کشد و سرانجام دهه سوم که هفت سال زمان مي برد و در اين بازه، خودروساز کره اي به دانش کامل طراحي، توسعه و توليد محصول دست پيدا مي کند.
به عبارت بهتر، در دوره اي که به دوره انتقال، اکتساب و توسعه فناوري مشهور است، هيوندايي با يک برنامه ريزي بلندمدت و به واسطه چند روش مختلف، در مسير اکتساب دانش فني روز خودروسازي جهان قرار گرفت. بر اين اساس، «همکاري با شرکت هاي مهندسي در زمينه طراحي و آزمون خودرو»، «مشارکت با شرکت هاي صاحب فناوري هاي توليد و همچنين تامين کنندگان طراز اول جهان»، «آموزش مهندسان شرکت با اعزام آنها به خارج از کشور»، «سرمايه گذاري در راه اندازي مراکز تحقيق و توسعه داخلي و خارجي»، «بهره مندي از مديران خارجي در سمت هاي ارشد مديريتي شرکت» و همچنين «همکاري با خودروسازهاي بزرگ جهاني به منظور تکميل حلقه هاي مفقوده حاصل از همکاري با تامين کنندگان»، ازجمله اقدامات مهم هيوندايي در راستاي دستيابي به دانش فني و علم طراحي محصول به شمار مي روند.
نگاهي به اين اقدامات نشان مي دهد اين خودروساز کره اي سعي کرده پايه هاي خود را در صنعت خودرو، به درستي بنا نهد و از همان ابتدا سراغ زيرساخت هاي لازم براي «خودروساز شدن» برود.يکي از مهم ترين اين اقدامات اما نزديک شدن به شرکت هاي طراحي و مهندسي و تامين کننده خارجي بود که به نوعي از هوش بالاو آينده نگري درست مديران وقت هيوندايي سرچشمه مي گيرد. اين مديران در همان ابتداي کار به خوبي فهميدند که راه دستيابي به محصولات و برندهاي داخلي، نه مشارکت با خودروسازان، بلکه همکاري نزديک و عميق با شرکت هاي طراحي و مهندسي معتبر دنيا است. از همين رو هيوندايي سراغ شرکت هاي مختلف از کشورهايي مانند ايتاليا، ژاپن و انگلستان رفت تا به واسطه آنها، قدرت طراحي پيدا کرده و محصولات متعلق به خود را توليد کند.اين شرکت ها به هيوندايي کمک کردند تا رفته رفته به دانش طراحي بدنه و موتور و در نهايت يک محصول کامل دست پيدا کرده و قدمي بزرگ در راه خودروساز شدن بردارد.
اما ديگر اقدام مهمي که هيوندايي در راستاي تبديل شدن به يک خودروساز واقعي انجام داد، آموزش نيروهاي داخلي ازسوي خارجي ها و همچنين استفاده از مديران موفق خودروسازي جهان بود که سهم بسزايي در طي شدن مسير موفق اين شرکت در عرصه خودروسازي داشت. کار بزرگي که خودروساز کره اي در اين مورد انجام داد، گنجاندن بندي در قراردادهاي خارجي مبني بر لزوم آموزش نيروهاي داخلي اين شرکت بود. هيوندايي البته برخي نيروهاي خود را نيز براي آموزش راهي خارج از کشور کرد تا آنها را از نزديک با آنچه در صنعت خودرو جهان مي گذرد، آشنا کند. اما نکته ظريفي که در استراتژي ۲۵ ساله خودروساز کره اي به چشم مي آيد، اقدامات اين شرکت براي کاهش تدريجي وابستگي به همکاران خارجي اش است. بر اين اساس، هيوندايي با ايجاد مراکز تحقيق و توسعه در داخل و خارج از کره، همزمان با همکاري هاي خارجي خود، وابستگي به شرکايش را کم کرد، هرچند همچنان به سرمايه گذاري در حوزه تحقيق و توسعه ادامه داد.اما طبق آنچه در تحقيق دانشجويي موردنظر در اين گزارش آمده، هيوندايي با استخدام مديران بزرگ خودروسازي جهان، قدمي مهم را در طراحي و توسعه محصول برداشت که يکي از مهمترين اين اقدامات، استخدام کردن مديران و مهندسان ارشد خودروسازي انگلستان بود. نتيجه چنين اقدامي اين بود که هيوندايي به نوعي در حوزه طراحي شاسي محصول، صاحب سبک و استاندارد مخصوص به خود شد.
در نهايت اما هيوندايي در ادامه مسير توسعه خود، همکاري با خودروسازان جهاني را نيز در دستور کار قرار داد، آن هم در شرايطي که پيش تر به واسطه همکاري با شرکت هاي تامين کننده تراز اول جهاني و ساير موسسات طراحي و مهندسي خارجي، بسياري از نيازهاي خود در بخش هاي مختلف خودرو را برطرف کرده بود.هدف هيوندايي از اين اقدام، دستيابي به حلقه هايي مفقوده در خودروسازي بود که اين شرکت احساس مي کرد هنوز به آنها دست نيافته و مي تواند به واسطه مشارکت با خودروسازان دنيا، اين حلقه هاي مفقوده را بيابد.هر چه بود، هيوندايي توانست در عرض ۲۵ سال و به واسطه يک برنامه ريزي دقيق و مشارکت با بزرگان جهان در حوزه طراحي و مهندسي و تامين قطعات و البته همکاري با خودروسازان معتبر به جايگاهي قابل قبول در صنعت خودرو دنيا رسيده و به يک «خودروساز واقعي» تبديل شود.

مسير عکس در خودروسازي ايران
اما اگرچه اين الگوي کره اي مي تواند الگويي مناسب و موفق براي رشد و توسعه صنعت خودرو ايران باشد، با اين حال به نظر مي رسد ايراني ها به نوعي عکس مسير کره اي ها را در خودروسازي طي کرده اند. درحالي که هيوندايي تصميم گرفت شالوده خود را به کمک شرکت هاي طراحي و مهندسي و تامين قطعه بسازد، خودروسازي ايران تقريبا از همان ابتدا به دنبال شرکاي خودروساز رفت و به جاي طراحي برند داخلي، قدم در مسير مونتاژ گذاشت.
در حال حاضر نيز که حدود نيم قرن از فعاليت صنعت خودرو در ايران مي گذرد، اين صنعت صرفا درگير مشارکت با خودروسازان دنيا و مونتاژ محصولات آنها بوده و اقدامي جدي و تعيين کننده در راستاي دستيابي به قدرت طراحي برداشته نشده است. به عبارت بهتر، خودروسازي ايران همچنان آينده خود را در مشارکت با شرکت هاي خودروساز خارجي ترسيم مي کند و از همين رو پس از عمر حدودا ۵۰ ساله اش، هنوز به يک خودروساز واقعي (خودروسازي صادرات محور با قابليت طراحي محصول) تبديل نشده و بيشتر به يک مونتاژکار شباهت دارد.اين در شرايطي است که به نظر مي رسد اگر خودروسازي کشور قدم در مسيري مانند آنچه کره اي ها رفتند، گذاشته و به سراغ ايجاد زيرساخت هاي لازم در حوزه طراحي و تامين برود، مي تواند در آينده اي البته شايد نه چندان نزديک، به معناي واقعي تبديل به «خودروساز» شود.بدون ترديد، رسيدن به اين هدف، يک برنامه ريزي دقيق را به همراه مشارکت با شرکت هاي بزرگ طراحي و مهندسي دنيا مي طلبد و اگر قرار به همکاري هاي صرف با خودروسازان جهان باشد، ايران همچنان پايگاه مونتاژ آنها باقي خواهد ماند و «خودروساز» نخواهد شد.

اخبار مرتبط